Στην ινομυαλγία οι ασθενείς έχουν διάχυτους και, πολλές φορές, έντονους πόνους σε όλο το σώμα. Οι ασθενείς αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι αισθάνονται "σαν να πονάει το δέρμα τους". Επιπλέον, ταλαιπωρούνται από πονοκεφάλους, αϋπνίες και ενοχλήσεις κατά τη διάρκεια του ύπνου (restless legs syndrome), εντερικά και στομαχικά προβλήματα. Οι εξετάσεις τους είναι σχεδόν όλες αρνητικές, γι'αυτό ακούν σε αρκετές περιπτώσεις τους γιατρούς να τους μιλούν για "ψυχολογικό πρόβλημα". Όντως, στο ιστορικό πολλών ασθενών με ινομυαλγία υπάρχει ένα επεισόδιο, που προκάλεσε έντονο ψυχικό στρες (η απώλεια αγαπημένου προσώπου, ένα διαζύγιο, απόλυση από την εργασία κ.ά.) και συσχετίζεται χρονικά με την έναρξη των συμπτωμάτων της ινομυαλγίας, αλλά η αιτία της ινομυαλγίας δεν είναι "ψυχολογική" ή "ψυχική".

 

Αιτιολογία

Σήμερα γνωρίζουμε από τα αποτελέσματα δεκάδων κλινικών ερευνών και μελετών με μαγνητικές τομογραφίες του εγκεφάλου και των περιφερικών νευρικών ινών μεταφοράς των αισθημάτων του πόνου ότι η ινομυαλγία προκαλείται από το συνδυασμό δύο παραγόντων: 

1. Τη "λάθος" καθημερινή χρήση του σώματος (εξηγώ αναλυτικά πιο κάτω), που οδηγεί σε πολύ μεγάλη καταπόνηση αρθρώσεων,  τενόντων, μεσοσπονδυλίων δίσκων, μυών και, έμμεσα, των νεύρων, που πορεύονται δια μέσου ή κάτω από τους μυς, σταδιακή φθορά τους (αλλά όχι τόσο μεγάλη, που να απεικονίζεται σε ακτινογραφίες και μαγνητικές)
2. Τη διαταραχή της φυσιολογικής λειτουργίας των νευρικών ινών, που μεταφέρουν τα αισθήματα του πόνου από τα περιφερικά σημεία του σώματος (μύες, τένοντες, αρθρώσεις, μεσοσπονδυλίους δίσκους) στο εγκεφαλικό κέντρο, που αξιολογεί τον πόνο. Επιπλέον, και το ίδιο το εγκεφαλικό κέντρο. που είναι υπεύθυνο για τη λήψη των μηνυμάτων πόνου από τα περιφερικά σημεία του σώματος, να αξιολογεί την έντασή τους και να κατευθύνει την ανάλογη αντίδραση από τον εγκέφαλο φαίνεται ότι "δυσλειτουργεί" στους ασθενείς με ινομυαλγία. Έτσι, ένας πόνος, που προέρχεται από κάποιο μυ, τένοντα, άρθρωση, μεσοσπονδύλιο δίσκο, αντί να γίνει αισθητός στον εγκέφαλο με ένταση 1 (υπό φυσιολογικές συνθήκες), γίνεται αντιληπτός με ένταση 10 (στην ινομυαλγία). Ο πόνος αυτός είναι πραγματικός, δεν οφείλεται σε ψυχολογικά ή ψυχικά αίτια. Προέρχεται από έναν ιστό, που καταπονείται καθημερινά, φθείρεται σταδιακά και πονάει. Αλλά, γίνεται αισθητός στον εγκέφαλο, λόγω δυσλειτουργίας του συστήματος μεταφοράς (νευρικές ίνες του πόνου) και βαθμολόγησης (εγκεφαλικό κέντρο αξιολόγησης πόνου) ως υπερβολικά μεγαλύτερος από αυτό, που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα ήταν.


Η κακή καθημερινή στάση και κίνηση επιβαρύνει μυς, αρθρώσεις, τένοντες, μεσοσπονδυλίους δίσκους και νεύρα:

Αν οι ασθενείς με ινομυαλγία κοιταχθούν στον καθρέπτη θα διαπιστώσουν ότι οι ώμοι τους γέρνουν προς τα εμπρός, ο ένας ώμος, συνήθως, φαίνεται να είναι πιο χαμηλά και περισσότερο στριμμένος προς τα μέσα από ότι ο άλλος ώμος. Αν τους κοιτάξει κάποιος από πίσω θα παρατηρήσει ότι οι ωμοπλάτες τους δεν είναι στη φυσιολογική τους θέση, αλλά φεύγουν μακριά από τη σπονδυλική στήλη και, ιδίως, η μία από τις ωμοπλάτες φαίνεται να φεύγει προς τα πάνω και έξω μακριά από τη γραμμή της σπονδυλικής στήλης και προς τον ώμο. Αν τους κοιτάξει κάποιος από το πλάι θα διαπιστώσει ότι το κεφάλι τους γέρνει προς τα εμπρός και δεν στέκεται στην ευθεία της σπονδυλικής στήλης, όπως θα έπρεπε. Όλα αυτά οφείλονται στην πολύωρη, καθημερινή κακή στάση και οδηγούν σταδιακά σε ανισορροπία των μυών του αυχένος και των ωμοπλατών. Οι μύες, που βρίσκονται δίπλα στον αυχένα και απλώνονται ως τον ώμο (άνω μοίρα τραπεζοειδούς, σκαληνοί, ανελκτήρας ωμοπλάτης) υπερλειτουργούν, είναι συνεχώς "μαζεμένοι" και βρίσκονται συνεχώς υπό πολύ αυξημένη τάση, με συνέπεια να αναπτύσσουν μόνιμο μυϊκό σπασμό (πιάσιμο) και να πονούν έντονα. Αυτός ο πόνος, δε, μπορεί να απλώνεται στον αυχένα ως πίσω από το αυτί και στο κεφάλι (πονοκέφαλος τάσης link), γιατί οι μύες αυτοί εκτείνονται από την ωμοπλάτη ως ψηλά στο ινιακό οστούν. Ενώ, οι μύες που βρίσκονται χαμηλά ανάμεσα στις ωμοπλάτες (ρομβοειδείς, μέση-κάτω μοίρα τραπεζοειδών), υπολειτουργούν, είναι συνεχώς τεντωμένοι και, γι'αυτό το λόγο, πονούν επίσης. Παράλληλα, τα νεύρα που περνούν διαμέσου αυτών των μυών για να κατέβουν στα χέρια βρίσκονται υπό συνεχή πίεση, με αποτέλεσμα να προκαλούν συμπτώματα (πόνους, μουδιάσματα, αίσθημα αδυναμίας) στα χέρια (σύνδρομο θωρακικής εξόδου).

Επιπλέον, οι ασθενείς με ινομυαλγία, που έχουν πόνους στα πόδιαστέκονται και περπατούν με "λάθος" τρόπο. Αν τους παρατηρήσει κάποιος προσεχτικά, διαπιστώνει ότι το ένα γόνατο (ή και τα δύο) στρίβει (-ουν) προς τα μέσα ή προς τα έξω. Στο περπάτημα τις περισσότερες φορές πατούν πιέζοντας περισσότερο το μέσα (πλατυποδία) ή το έξω (ραιβοποδία) μέρος του πέλματός τους. Αυτά έχουν ως αποτέλεσμα, τη συνεχή καταπόνηση ενός μέρους του ποδιού, αφού το βάρος του σώματος δεν κατανέμεται σε όλη την επιφάνεια του ποδιού. Το τμήμα αυτό του ποδιού (γόνατο, ισχίο, άκρος πόδας) ταλαιπωρείται καθημερινά και πονάει, ενώ και οι μύες γύρω από αυτό κουράζονται περισσότερο από το φυσιολογικό, οπότε είτε αναπτύσσουν μυϊκό σπασμό και πονούν και αυτοί, είτε υπολειτουργούν και χάνουν προοδευτικά τη δύναμή τους, αλλά και την ικανότητά τους να στηρίζουν και να κινούν σωστά τις αρθρώσεις.

Συνολικά, λοιπόν, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος λανθασμένης στάσης και κίνησηςκαταπόνησης αρθρώσεων και μυϊκής ανισορροπίας, που οδηγεί σε σταδιακά αυξανόμενους πόνους σε πολλά σημεία του σώματος. Αυτοί οι πόνοι, δε, στους ασθενείς με ινομυαλγία αξιολογούνται από το αρμόδιο εγκεφαλικό κέντρο ως πολύ υψηλότεροι από αυτό, που πραγματικά είναι.  


Θεραπεία

Ο μόνος τρόπος για να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος και να θεραπευτεί μόνιμα και οριστικά η ινομυαλγία είναι η ολιστική προσέγγιση αυτών των ασθενών με ένα συνδυασμό ειδικής άσκησης και εκπαίδευσης πάνω στην κατανόηση της αιτιολογίας του σωματικού πόνου και στη διαχείριση του σωματικού πόνου, που εφαρμόζω επί 18 χρόνια με πολύ μεγάλη επιτυχία.

Πρέπει να επανεκπαιδευτεί ο εγκεφαλο-νευρο-μυϊκός έλεγχος της στάσης και κίνησης όλου του σώματος αυτών των ασθενών (motor control re-learning). Αυτό δεν επιτυγχάνεται με απλές ασκήσεις ή ασκήσεις στο νερό, γι'αυτό και όλοι οι ασθενείς με ινομυαλγία, που ακολουθούν διάφορα προγράμματα σε γυμναστήρια (yoga, pilates) και σε κολυμβητήρια, έχουν πενιχρά αποτελέσματα. Απαιτούνται ειδικές ασκήσεις εγκεφαλο-νευρο-μυϊκής επανεκπαίδευσης του ελέγχου της στάσης και κίνησης ολου του σώματος (αυχένας, θώρακας, ωμικές ζώνες, μέση, χέρια, πόδια) με οπτικά (από καθρέπτη) και απτικά (από το χέρι του θεραπευτή) ερεθίσματα προς το κεντρικό νευρικό σύστημα. Χρειάζονται ειδικές ασκήσεις αποκατάστασης της μυϊκής ισορροπίας ανάμεσα στους μυς, που υπερλειτουργούν και είναι συνεχώς σφιγμένοι και πονεμένοι και σε αυτούς, που υπολειτουργούν και δεν μπορούν να στηρίξουν σωστά τον αυχένα, τους ώμους, τη μέση ή τα πόδια, που καταπονούνται συνεχώς, ταλαιπωρούνται και πονούν.  Έτσι, σταδιακά το σώμα ξαναμαθαίνει να στέκεται και να κινείται σωστά. Οι σφιγμένοι και πονεμένοι μύες χαλαρώνουν και παύουν να πονούν. Οι αδύναμοι μύες δραστηριοποιούνται και στηρίζουν τις αρθρώσεις και τα οστά. Οι αρθρώσεις της σπονδυλικής στήλης και των άνω και κάτω άκρων σταματούν να φορτίζονται υπερβολικά. Δέχονται και πάλι τις δυνάμεις πάνω τους με το φυσιολογικό τρόπο, όπως  είναι φτιαγμένες για να το κάνουν. Έτσι, η φθορά τους σταματάει και εκλείπουν οι αιτίες του πόνου τους.

Τις ασκήσεις αυτές οι ασθενείς τις διδάσκονται με πολύ απλούς τρόπους και τις επαναλαμβάνουν καθημερινά και στο σπίτι, ώστε να εξαφανισθούν οριστικά όλες οι αιτίες του πόνου και το θεραπευτικό αποτέλεσμα να καταστεί μόνιμο.

Επίσης, οι ασθενείς με ινομυαλγία πρέπει να εκπαιδευτούν στη διαχείριση του πόνου τους, αφού κατανοήσουν βαθιά τη λειτουργία του συστήματος μεταφοράς και βαθμολόγησης από το αρμόδιο εγκεφαλικό κέντρο των ερεθισμάτων του πόνου, που προέρχονται από μυς, τένοντες, μεσοπονδυλίους δίσκους, νεύρα και αρθρώσεις.

Αυτή η θεραπεία, που εφαρμόζω επί 20 χρόνια στους ασθενείς με ινομυαλγία, δηλαδή ο συνδυασμός ειδικής θεραπευτικής άσκησης και εκπαίδευσης των ασθενών με ινομυαλγία σχετικά με την κατανόηση της αιτιολογίας του πόνου, που τους ταλαιπωρεί, και τη διαχείριση αυτού του πόνου, έχει αποδειχτεί από πολλές και μεγάλες έρευνες των τελευταίων ετών (evidence based therapy λινκ) ότι μπορεί να συμβάλλει πολύ αποτελεσματικά στη θεραπεία της ινομυαλγίας.

Αυτή η αγωγή μπορεί να εφαρμοστεί είτε από κοντά στο "Brain-Body Control Centre of Therapy and Exercise Kolymbari Chania", είτε και μέσω skype ή messenger (τηλε-φυσικοθεραπεία). Μέσω της κάμερας εξετάζω αναλυτικά τον ασθενή. Βλέπω τη λάθος καθιστή και όρθια στάση, την πιθανή παρουσία σκολίωσης, κύφωσης, λόρδωσης, τον πιθανό λάθος τρόπο βάδισης κ.ά. Ζητώ από τον ασθενή να κάνει συγκεκριμένες κινήσεις (κλινικά τεστ) καθιστός, όρθιος, ξαπλωμένος. Αξιολογώ τα συμπτώματα (πόνος, μούδιασμα, κάψιμο), που αυτές προκαλούν. Καταγράφω τους περιορισμούς στην κίνηση της μέσης, της πλάτης, του αυχένα, των άνω και κάτω άκρων. Ακούω το ιστορικό του ασθενούς και τα συμπτώματά του. Προσπαθώ να εξηγήσω σε βάθος το μηχανισμό πρόκλησης του πόνου στην ινομυαλγία και τον τρόπο διαχείρισής του. Στη συνέχεια δείχνω τις ασκήσεις μπροστά στην κάμερα, εξηγώντας τες αναλυτικότατα. Μετά ζητώ από τον ασθενή να τις επαναλάβει, ώστε να σιγουρευτώ ότι τις κατάλαβε. Ολοκληρώνουμε τη συνεδρία τηλε-φυσικοθεραπείας, ορίζοντας το επόμενο ραντεβού για τη συνέχιση του προγράμματος ασκήσεων. Μετά τη συνεδρία τηλε-φυσικοθεραπείας στέλνω στον ασθενή e-mail με διαφάνειες των ασκήσεων με φωτογραφίες και λεπτομέρειες εκτέλεσης και βίντεο με τις ασκήσεις στο viber ή messenger.

Τελειώνοντας αυτό το άρθρο, είναι σημαντικό να αναφέρω (όπως έχω γράψει επανειλημμένα και στη σελίδα μου στο facebook "Alexandros Kapsabelis Physiotherapist") ότι οι οδηγίες (guidelines) προς τους ιατρούς και θεραπευτές, που ανακοινώθηκαν πρόσφατα από το «European League Against Rheumatism» και το «American League Against Rheumatism», τονίζουν ότι οι περισσότερες έρευνες αποδεικνύουν ότι η άσκηση είναι η αποτελεσματικότερη θεραπεία για την ινομυαλγία, ενώ για τα φάρμακα δεν υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις ότι βοηθούν στη θεραπεία της ινομυαλγίας.



Αλέξανδρος Ι. Καψαμπέλης

Φυσικοθεραπευτής
Μάστερ "MSc in Hand & Upper Limb Therapy"
"Accredited Hand Therapist"  στη Μεγ. Βρετανία
Πτυχιούχος Θεραπευτής (cert MDT) Σπονδυλικής Στήλης

 

Brain-Body Control Centre of Therapy and Exercise Kolymbari Chania

Τηλε-φυσικοθεραπεία με θεραπευτικές ασκήσεις μέσω internet

Επικοινωνία:

Κινητό τηλέφωνο. 6977421570 
email: alkapsabel@yahoo.gr

 

Ακολουθήστε μας στο

©2017 Αλέξανδρος Ι. Καψαμπέλης. All Rights Reserved. Κατασκευή ιστοσελίδων www.xtd.gr

Search